همانطور که می دانیم ورق های فولادی به دو شیوه نورد گرم (ورق سیاه) و نورد سرد (ورق روغنی) تولید می شوند.
اگر دستی در بازار آهن آلات داشته باشید تاکنون اسم ورق اسیدشویی را شنیده اید. این ورق در مقایسه با ورق سیاه قیمت بیشتر و در مقایسه با ورق روغنی قیمت کمتری داشته و در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد.

با ما همراه باشید تا در ادامه به توضیحات مفصل تری درباره انواع ورق اسیدشویی، مراحل اسیدشویی ورق، کاربرد و استاندارد آن ها بپردازیم.

ورق اسیدشویی چیست

ورق اسیدشویی یک نمونه از انواع ورق های آلیاژی است که با استفاده از نورد گرم ساخته می شود. در فرایند تولید ورق سیاه به شیوه نورد گرم در سطح ورق ناخالصی ها، چربی ها و پوسته های اکسید ایجاد می شود که برای برطرف کردن آلودگی ها از فرایند اسیدشویی کمک می گیرند.

چربی ها و پوسته های اضافی ورق با استفاده از یک نوع اسید که به اسید کلریدریک معروف است از سطح ورق زدوده شده و در نتیجه ورق به صورت صاف و صیقلی در می آید.

به تعبیر دیگر ورق اسیدشویی، ورقی است که سطحی صیقلی، براق و بدون ناخالصی داشته باشد. به فرایندی که ورق سیاه را به ورق اسیدشویی تبدیل می کند فرایند اسید شویی می گویند.

عملیات اسیدشویی به روش های مختلفی قابل انجام است که در ادامه به بیان آن ها می پردازیم.

دلیل انجام فرایند اسیدشویی ورق

دلیل انجام فرایند اسیدشویی ورق

می دانیم که پایه تولید کلیه ورق ها، ورق سیاه است که به وسیله فرایند نورد گرم تولید می گردد. در فرایند تولید، ورق سیاه در دمای بسیار بالایی قرار می گیرد و در نتیجه بر روی ورق پوسته های اکسیدی و ناخالصی ها ایجاد می شود و باعث ایجاد ناهمواری و افت کیفیت ورق می شود.

به همین خاطر برای برطرف کردن پوسته ها و ناخالصی های ایجاد شده بر سطح ورق از فرایند اسیدشویی استفاده می کنند.

علاوه بر ورق های اسیدشویی که مستقیما وارد بازار شده و در صنایع مختلفی استفاده می شوند. در تولید ورق های سیاهی که در ادامه بر روی آن ها فرایند نورد سرد اعمال می شود نیز عملیات اسید شویی صورت می گیرد.

پوسته های اکسید و ناخالصی های ایجاد شده بر روی ورق سیاه سخت و محکم است و به سادگی بر طرف نمی شود. وجود ناخالصی ها بر روی ورق در فرایند نورد سرد به غلتک های نورد سرد آسیب وارد کرده و از کیفیت ورق تولیدی می کاهد به همین خاطر پیش از ایجاد فرایند نورد سرد حتما باید ورق مصرفی در فرایند اسیدشویی قرار گرفته و ناخالصی های آن برطرف شود.

اسیدهای مصرفی در فرایند اسیدشویی

اکسیدهای ایجاد شده بر روی سطح ورق سخت و سفت بوده و به سادگی از سطح ورق جدا نمی شوند. به همین دلیل باید از اسیدهایی که اکسیدها را در خود حل می کنند استفاده کرد. برای این منظور از اسیدهایی مانند فسفریک، نیتریک، هیدروکلریک، هیدروفلوریک و اسید سولفوریک استفاده می شود.

اسیدهای مصرفی در اسیدشویی

مراحل اسیدشویی ورق

همانطور که قبلا اشاره کردیم ورق هایی که با استفاده از فرایند نورد گرم تولید می شوند به دلیل حرارت بسیار بالا، در مواجهه با هوا دچار اکسیداسیون و پوسته پوسته شدن می شوند. برای برطرف کردن ناخالصی های ایجاد شده بر روی ورق از فرایند اسیدشویی استفاده می کنند.

به طور معمول در فرایند اسیدشویی ورق های مورد نظر را در استخری از هیدروکلریدریک اسید که غلظتی حدود 20 تا 30% دارد وارد می کنند. ورق ها با سرعت یکسان از استخر اسید رد شده و پس از برطرف شدن ناخالصی ها به منظور پاکسازی رسوبات، وارد حوضچه های مخصوص شستشو شده و به وسیله آب تمیز می شوند.

در مرحله بعد ورق های اسیدشویی شده را به تونلی از هوای گرم می فرستند تا سطح آن خشک شود. نکته مهم اینکه سطحی که تا اینجا از آلودگی ها تمیز و خشک شده اگر در مجاورت هوا قرار گیرد مجددا دچار خوردگی و اکسیداسیون می شود.

به همین خاطر برای جلوگیری از قرارگیری در معرض هوا، ورق پیش از کلاف شدن به وسیله یک لایه نازک از روغن های معدنی، روغنکاری شده و به صورت کویل یا شیت برش خورده راهی انبارها می شود.

روش های اسیدشویی

عملیات اسیدشویی بر اساس نوع محصول و کاربرد آن در انواع مختلفی دسته بندی می شود که در ادامه بیان خواهند شد.

روش های اسیدشویی

غوطه‌وری در مخزن: این شیوه به عنوان معمول ترین روش اسیدشویی شناخته شده و محصول مورد نظر در مخزنی از اسید غوطه ور شده و مواد به تمام نقاط آن دسترسی دارد. یکنواختی مزیت این روش بشمار می آید.

اسیدشویی ساکن: در این روش مقطع به صورت ثابت و ساکن است و محلول اسیدی حرکت داده می شود. این شیوه غالبا در صنعت آبکاری بکار می رود.

اسیدشویی دسته ای: در این شیوه مقاطع فولادی مورد نظر به شکل دسته ای وارد محلول و فرایند اسیدشویی می شوند.

اسیدشویی به روش اسپری: همانطور که از اسم آن مشخص است این روش به صورت افشانه ای و در حضور فرد متخصص انجام می گیرد.

اسیدشویی به روش بازگردشی: این شیوه برای محصولاتی همچون لوله مورد استفاده قرار می گیرد و اسید از درون لوله رد شده و آلودگی های داخل آن برطرف می شود.

کاربرد ورق اسیدشویی

همانطور که قبلا گفتیم ورق اسیدشویی به عنوان ماده اولیه برای تولید انواع ورق های فولادی مانند ورق سرد می باشد. برای نمونه می توان به ورق گالوانیزه اشاره کرد که برای تولید آن به ورق اسیدشویی نیاز دارند. همچنین پایه ورق های مختلفی که مورد رنگ کاری قرار می گیرند، ورق اسیدشویی است.

علاوه بر صنایع تولید ورق می توان به موارد زیر نیز اشاره کرد:

  • در صنعت ماشین سازی برای تولید قسمت هایی از خودرو مانند رینگ، شاسی و چرخ ها
  • برای ساخت مقاطع فولادی در ساختمان سازی مانند انواع پروفیل
  • صنعت ساخت انواع لوله مانند لوله های آب، نفت و غیره.
  • برای ساخت انواع مقاطع فولادی گالوانیزه
  • تولید انواع مخازن نفت و گاز
  • صنعت کشتی سازی

استاندارد ورق اسیدشویی

در کشور ما از استانداردهای مختلفی برای ساخت ورق اسیدشویی استفاده می‌شود اما پرکاربردترین آن‌ها، استانداردهای اروپایی DIN 1614 و BS EN 10111 است.

در استاندارد DIN ورق اسیدشویی به 4 نوع StW22، USt23، RRStW23 و StW24 تقسیم می‌شوند و میزان کربن موجود در آن‌ها بین 0.08 تا 0.1 درصد است.

همچنین در استاندارد BS EN نیز 4 نوع ورق اسیدشویی DD11، DD12، DD13 و DD14 وجود دارد که میزان کربن بکار رفته در آن‌ها بین 0.08 تا 0.12 درصد است.

مزایای عملیات اسیدشویی

  • پاکسازی سطح ورق از اکسید و ناخالصی ها
  • زیبا، یکدست و صیقلی شدن سطح ورق
  • قابلیت استفاده برای انجام عملیات نورد سرد
  • استفاده برای تولید انواع ورق های فولادی

معایب عملیات اسیدشویی

  • احتمال خوردگی و آسیب دیدگی سطح فلزات در فرایند اسیدشویی
  • گران قیمت بودن برخی از روش های اسیدشویی
  • دشواری فرایند بازیافت محلول های اسیدی
  • نیاز به مصارف بالای آب

جمع بندی

در این مقاله به توضیح کاملی درباره ورق اسیدشویی، دلیل و چگونگی انجام این فرایند، کاربرد و … پرداخته شد. اسیدشویی یک عملیات متداول و پر استفاده در صنعت است که انجام آن قبل از اعمال هرگونه پوششی بر سطح ورق الزامی می باشد. عملیات اسیدشویی برای پاک کردن سطح انواع ورق های سیاه از آلودگی ها، پوسته های اکسید و ناخالصی ها می باشد و با روش های مختلفی قابل انجام است.

سوالات متداول

ورق اسیدشویی چیست

ورق اسیدشویی، ورقی است که سطحی صیقلی، براق و بدون ناخالصی داشته باشد. به فرایندی که ورق سیاه را به ورق اسیدشویی تبدیل می کند فرایند اسید شویی می گویند.

روش های اسیدشویی

غوطه‌وری در مخزن، اسیدشویی ساکن، اسیدشویی دسته ای، اسیدشویی به روش اسپری، اسیدشویی به روش بازگردشی.

رایج ترین روش اسیدشویی

این شیوه به عنوان معمول ترین روش اسیدشویی شناخته شده و محصول مورد نظر در مخزنی از اسید غوطه ور شده و مواد به تمام نقاط آن دسترسی دارد.

کاربرد ورق اسیدشویی

در صنعت ماشین سازی در تولید قسمت هایی از خودرو مانند رینگ، شاسی و چرخ ها
ساخت مقاطع فولادی در صنعت ساختمان سازی مانند انواع پروفیل
صنعت ساخت انواع لوله مانند لوله های آب، نفت و … .