همانطور که در مقالات گذشته اشاره کردیم به انواع میلگرد یا مقاطع فولادی که از میلگردساخته شده‌اند، مانند خاموت، سنجاقک، خرک، رکابی و راستا آرماتور می‌گویند.  آرماتورها در قسمت‌های گوناگونی از ساختمان به کار می‌روند و کاربرد اصلی آن‌ها افزایش استحکام و مقاومت سازه است.

در مطلب “آرماتور چیست + تفاوت آرماتور با میلگرد و 5 شیوه کاربرد آن در بتن” به طور کامل با آرماتور آشنا خواهید شد.

در این مطلب قصد داریم به طور اختصاصی به بررسی خاموت و انواع آن بپردازیم. در واقع خاموت یک مدل میلگرد است که به صورت افقی در اطراف میلگرد، در زیر ستون‌های بتنی ساختمان کشیده می‌شود. با ما تا پایان این مطلب همراه باشید.

خاموت چیست؟

میلگردهای مصرفی در ساخت و ساز در دو مدل طولی و عرضی استفاده می شوند. میلگرد طولی، میلگردی است که در جهت طول سازه به کار می رود. و میلگرد عرضی که به آن خاموت نیز گفته می شود در جهت عرض سازه استفاده می شود.

در واقع خاموت همان میلگردهای خم شده ای است که در اطراف سازه کشیده می شوند و از سازه محافظت می کنند.
رایج ترین اندازه میلگرد مصرفی برای تولید خاموت سایز 8 و 10 است. قیمت خاموت متاثر از قیمت میلگرد مصرفی است و با توجه به کارخانه تولید میلگرد تعیین می شود.

تاریخچه استفاده از خاموت

استفاده از خاموت برای اولین بار به کشور ژاپن باز می گردد. چون در این کشور زلزله خیز، زمین لرزه امری شایع است، مهندسین سعی در افزایش ایمنی و مقاومت بتن ساختمان ها داشتند. آن ها توانستند به کمک خاموت، این مقاومت را در حد زیادی بالا ببرند.

به دنبال آن در سایر کشورها نیز استفاده از خاموت در ساختمان سازی رواج پیدا کرد. در ایران هم که مهندسین به دنبال بالا بردن استقامت ساختمان های بتنی بودند، تا از خسارات زمین لرزه جلوگیری کنند، خاموت را که روشی ثابت شده بود در دستور کار خود قرار دادند.

انواع خاموت

انواع خاموت

خاموت ها به انواع مختلفی دسته بندی می شوند که در ادامه به توضیح آن ها می پردازیم.

خاموت سنتی

این خاموت به صورت دستی تهیه می شود. طرح ظاهری آن شبیه به مربع است و از پرمصرف ترین نوع خاموت برای ساختمان سازی است.

خاموت معمولی

این خاموت نیز به صورت دستی تهیه می شود. و موارد مصرف زیادی دارد.

خاموت مارپیچ

این خاموت با استفاده از دستگاه CNC و در اندازه های مختلف تولید می شود.

خاموت ربات

خاموت ربات نیز با استفاده از دستگاه CNC تولید می شود. اما در مقایسه با خاموت مارپیچ در طرح ظاهری تفاوت دارند.

خاموت سلولار

طرح ظاهری این خاموت مانند حلقه های بسته است. جدیدترین مدل خاموت است و استحکام و مقاومت بسیار بالایی دارد.

توضیحات تکمیلی در خصوص خاموت

توضیحات تکمیلی درخصوص خاموت

همانطور ک قبلا بیان کردیم در ساختمان سازی از دو مدل میلگرد عمودی و افقی استفاده می کنند. که با نام های طولی و پهنایی نیز شناخته می شوند. انتخاب و استفاده از میلگرد به اندازه ساختمان و ستون ها بستگی دارد.

اکثرا میلگردها به صورت طولی استفاده می شوند. اما وقتی میلگرد در عرض و عمود بر میلگردهای طولی باشد، به آن میلگرد پهنایی می گویند. برای افزایش مقاومت و تحمل فشارهایی که به ساختمان وارد می شود، از دو استاندارد خاموت و آرماتور استفاده می کنند. که در هر دو مورد، منبع مورد استفاده میلگرد است.

روش استفاده از خاموت در ساختمان سازی

استفاده از خاموت در ساختمان سازی دو روش دارد

  1. تنگ باز
  2. تنگ بسته

در روش تنگ باز خاموت قلابی شکل در ساختمان سازی استفاده می شود. خاموت قلابی خود دارای مدل های مختلفی است و با توجه به نوع کاربرد مصرف می شود.

مدل تنگ بسته نیز مانند مدل تنگ باز قلابی شکل است. با این تفاوت که این مدل درجه مقاومت بسیار بالاتری نسبت به فشارهایی که به بتن ها وارد می شود دارد.

دو نوع شکست در بتن سازه

  1. شکست خمشی
  2. شکست برشی

خاموت ها به منظور نگهداری از میلگردهای پشتیبان ابتدایی در یک استاندارد مشخص قرار می گیرند. همچنین خاموت ها در فاصله مناسب در پایه و ستون تعبیه می شوند تا از خم شدگی ستون جلوگیری کنند.

دلیل استفاده از خاموت در ستون های بتنی

دلیل استفاده از خاموت در ستون های بتنی
  • افزایش مقاومت میله ها
  • افزایش مقاومت لازم برای برش و پیچش
  • حفاظت از میله های طولی در زمان ساخت و ساز
  • با محافظت و پوشش بتن انعطاف و مقاومت آن افزایش می یابد
  • افزایش مقاومت مقابل بریدگی ها و حفظ مقاومت میله های فولادی

چند نکته برای نصب خاموت

  • فاصله بین خاموت ها حدودا 20 سانتیمتر است.
  • خاموت ها توسط سیم های مخصوص به میلگردهای طولی بسته می شوند.
  • زمان خم کردن میلگرد برای تهیه خاموت درجه دما باید از 5 درجه بیشتر باشد.

جمع بندی

در این مقاله مطالب مفیدی درخصوص معرفی خاموت، تاریخچه، انواع و روش استفاده بیان شده است. گفتیم که میلگردهای مصرفی در ساخت و ساز در دو مدل طولی و عرضی استفاده می شوند. میلگرد طولی، میلگردی است که در جهت طول سازه به کار می رود. و میلگرد عرضی که به آن خاموت نیز گفته می شود در جهت عرض سازه استفاده می شود. استفاده از خاموت مزایای زیادی دارد که برای نمونه می توان به افزایش مقاومت میله ها، افزایش مقاومت لازم برای برش و پیچش و حفاظت از میله های طولی در زمان ساخت و ساز اشاره کرد.

سوالات متداول

خاموت چیست

خاموت یک مدل میلگرد است که به صورت افقی در اطراف میلگرد، در زیر ستون های بتنی ساختمان کشیده می شود.

انواع خاموت

خاموت ها انواع مختلفی دارند به عنوان نمونه می توان به خاموت سنتی، خاموت مارپیچ، خاموت معمولی و … اشاره کرد. توضیحات تکمیلی در متن مقاله.

دلیل استفاده از خاموت

افزایش مقاومت میله ها، افزایش مقاومت لازم برای برش و پیچش، حفاظت از میله های طولی در زمان ساخت و ساز